Pan ddaeth Mark Drakeford yn Brif Weinidog yn 2018, cyhoeddodd ei fwriad i gamu i lawr hanner ffordd drwy dymor presennol y Senedd.<\/p>\n
Boed yn fwriad ai peidio, mae ei sylwadau wedi gweld y rhai sy\u2019n agos at wleidyddiaeth Cymru yn treulio\u2019r pedair blynedd a hanner diwethaf yn dadansoddi symudiadau pob un o\u2019i olynwyr posibl.<\/p>\n
Roedd disgwyl rhai o\u2019r heriau yr ymdriniodd Gweinidogion Cymru \u00e2 hwy, megis cyfnod pontio Brexit. Roedd eraill – fel Covid-19, yr argyfwng costau byw parhaus, ac ymosodiad Rwsia ar yr Wcr\u00e1in – yn annhebygol o fod ar radar Mark Drakeford wrth iddo ffurfio ei gabinet cyntaf ym mis Rhagfyr 2018.<\/p>\n
Mae’r heriau hyn wedi rhoi cyfleoedd i ddeall sut y gallai’r cystadleuwyr nodi eu safbwyntiau unwaith y bydd y broses ddethol ffurfiol ar gyfer y r\u00f4l fwyaf dadleuol yng ngwleidyddiaeth Cymru yn dechrau.<\/p>\n
Gyda’r pandemig yn goresgyn ein bywydau yn gynnar yn 2020, roedd y Gweinidog Iechyd ar y pryd – AS De Caerdydd a Phenarth, Vaughan Gething – wedi gweld ei broffil yn cynyddu’n sylweddol, wrth iddo lenwi ein sgriniau newyddion yn wythnosol.<\/p>\n
Bydd gwrthwynebwyr yn tynnu sylw at sawl rheswm pam na allai fod yn addas i ddilyn yn \u00f4l traed y Prif Weinidog. Yn gyntaf ystyriwyd ei ymdriniaeth o\u2019r pandemig yn llai na delfrydol, a nifer o ddigwyddiadau anffodus yn ystod y blynyddoedd diwethaf \u2013 gan gynnwys ei feirniadaeth o gyd-Aelod Seneddol Llafur o Gymru yn cael ei darlledu ar \u00f4l iddo fethu \u00e2 thewi ei feicroffon. Ond bydd cefnogwyr yn tynnu sylw at y ffaith nad yw Vaughan wedi cefnu ar wneud penderfyniadau anodd a phwysig yn ystod ei ddegawd yn Llywodraeth Cymru, y byddai llawer yn dadlau sy’n dangos ei gryfder, ei ddewrder a’i benderfyniad.<\/p>\n
Bellach yn r\u00f4l Gweinidog yr Economi, bydd disgwyl i\u2019r g\u0175r orffennodd yn ail y tu \u00f4l i Mark Drakeford dderbyn yr her unwaith eto.<\/p>\n
Yn gorffen yn drydydd yn 2018 oedd Eluned Morgan. Tra bod ei dyrchafiad i fod yn Weinidog Iechyd ar \u00f4l Gething yn ei gweld ar y blaen i redeg unwaith eto, mae cyfuniad o waharddiad gyrru oherwydd goryrru, ynghyd \u00e2 honiadau bod bwrdd iechyd cythryblus Betsi Cadwalladr wedi cymeradwyo sawl dogfen ffug, wedi gweld pwysau sylweddol yn cael ei roi ar Morgan yn fwy diweddar.<\/p>\n
Ar \u00f4l gweithio\u2019n flaenorol fel ASE ac mewn rolau lefel uchel yn Nh\u0177\u2019r Arglwyddi, mae Morgan yn parhau\u2019n ddylanwadol iawn o fewn Llafur Cymru. A fydd hi’n rhedeg yn y pen draw ai peidio, fe allai hi effeithio ar yr ornest.<\/p>\n
Os na fydd Eluned Morgan yn rhedeg, bydd pwysau i sicrhau bod dynes ar y papur pleidleisio. Wedi\u2019i hethol yn 2016, ymunodd AS Delyn Hannah Blythyn \u00e2 Llywodraeth Cymru ddwy flynedd yn ddiweddarach cyn cael ei dyrchafu\u2019n Ddirprwy Weinidog Partneriaeth Gymdeithasol yn 2021. Er mai r\u00f4l dirprwy oedd hon, cafodd Blythyn y dasg o lywio\u2019r Ddeddf Partneriaeth Gymdeithasol a Chaffael Cyhoeddus \u2013 darn blaenllaw Mark Drakeford o ddeddfwriaeth \u2013 drwy\u2019r Senedd ac i mewn i\u2019r llyfrau statud.<\/p>\n
Mae’n debygol y bydd Blythyn, yr Aelod Seneddol ac aelod cabinet Llywodraeth Cymru agored lesbiaidd cyntaf, yn gallu galw ar gefnogaeth sylweddol gan grwpiau cyswllt Llafur Cymru ac undebau llafur – megis Llafur LHDT+ a Rhwydwaith Menywod Llafur. Mae’r rhain yn hanfodol i fynd ar y papur pleidleisio. Mae hi hefyd yn gallu siarad dros Ogledd Cymru mewn gornest sydd, dros yr ugain mlynedd diwethaf, \u00e2 blas cryf Morgannwg iddi.<\/p>\n
Mae\u2019r rhagolygon y bydd Aelod Seneddol Castell-nedd Jeremy Miles yn gystadleuydd gwirioneddol wedi parhau i dyfu ers iddo gael ei ethol yn 2016.<\/p>\n
Gan ddal portffolios o gryn sylwedd yng nghabinetau Drakeford a\u2019i ragflaenydd Carwyn Jones, gall Miles dynnu sylw at ei waith fel cynghorydd cyfreithiol i Lywodraeth Cymru, ac ar bontio Brexit ac adferiad pandemig, i ddangos ei fod yn barod i arwain.<\/p>\n
Yn un o dri Aelod Seneddol LHDT+, mae r\u00f4l bresennol Miles fel Gweinidog Addysg wedi ei weld yn sefyll yn gadarn yn erbyn heriau cyfreithiol i ganllawiau addysg newydd. Ond mae ei oedi cyn cyflwyno\u2019r cwricwlwm newydd hyd at fis Medi 2022 yn golygu mai megis dechrau rydym ni\u2019n gweld canlyniad y cyfnod pontio hwnnw. Disgwyliwch y byddwch chi’n dibynnu ar y camau pendant hyn os, a phryd, y bydd Miles yn ymuno \u00e2’r ras.<\/p>\n
Disgwyliwch i enwau eraill gael eu cynnig a\u2019u trafod yn ystod y misoedd nesaf hefyd, gan gynnwys Julie James, Rebecca Evans, a Mick Antoniw, tra bydd galwadau unwaith eto i gyn Weinidog yr Economi, Ken Skates, redeg.<\/p>\n
Unwaith y bydd Mark Drakeford yn gosod ei ddyddiad gadael, bydd Llafur Cymru yn manylu ar y broses i fynd ar y papur pleidleisio. Yn flaenorol, roedd angen i ymgeiswyr gael cefnogaeth gan ASau ac ASau Llafur Cymru, undebau llafur a grwpiau cyswllt, a Phlaid Lafur Etholaethol cyn i aelodau bleidleisio mewn pleidlais bost ac e-bost mis o hyd.<\/p>\n
Gydag ychydig o newyddion gan Mark Drakeford ynghylch pryd y mae\u2019n bwriadu gadael y swydd, rydym hefyd yn dal i ddisgwyl pryd y bydd y ras ffurfiol i ddod yn Brif Weinidog nesaf yn dechrau.<\/p>\n
Hyd nes y derbynnir yr her yn swyddogol, gadewch i’r clyweliadau a’r dadlau barhau.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Pennaeth Materion Cyhoeddus, Craig Lawton, yn bwrw golwg ar y sawl sy’n cystadlu \u00e2’r Prif Weinidog. Pan ddaeth Mark Drakeford…<\/p>\n","protected":false},"author":16,"featured_media":760,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[15,6],"tags":[],"class_list":["post-762","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-news","category-research"],"acf":[],"yoast_head":"\n